{"id":8215,"date":"2026-02-27T10:02:05","date_gmt":"2026-02-27T09:02:05","guid":{"rendered":"https:\/\/kortverhaal.info\/?p=8215"},"modified":"2026-02-27T10:03:04","modified_gmt":"2026-02-27T09:03:04","slug":"recensie-van-tonio-kroger-en-andere-verhalen-thomas-mann","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kortverhaal.info\/?p=8215","title":{"rendered":"Recensie van ‘Tonio Kr\u00f6ger en andere verhalen’ \u2013 Thomas Mann"},"content":{"rendered":"\n

Recensie van ‘<\/strong>Tonio Kr\u00f6ger en andere verhalen<\/strong><\/em>‘<\/strong> \u2013 Thomas Mann<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Een goede eerste kennismaking<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Door Michiel van den Berg<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Thomas Mann geldt als een van de grote namen uit de Duitstalige literatuur. Tot zijn bekendste werken behoren Buddenbrooks<\/em>, De toverberg<\/em> en Dood in Veneti\u00eb<\/em>. Zijn oeuvre is meermaals verfilmd en blijft internationaal gelezen. Tonio Kr\u00f6ger en andere verhalen<\/em> bevat een selectie van zes verhalen uit de periode 1898\u20131930, van De kleine heer Friedemann<\/em> tot Mario en de magi\u00ebr<\/em>. De eerste vier verhalen cirkelen rond het kunstenaarschap; de laatste twee rond het opkomende fascisme.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

In deze ruim dertig jaar ontwikkelde Mann zich van zoekende, door een erfenis financieel onafhankelijke schrijver tot gevestigd auteur en publiek intellectueel. Hij woonde in Duitsland en Itali\u00eb, stichtte in M\u00fcnchen een gezin en publiceerde naast fictie ook politiek ge\u00ebngageerde essays. Sporen van die levensloop zijn herkenbaar in de hoofdpersonages van deze bundel. In Manns visie staat de kunstenaar op afstand van de burgerlijke samenleving. Hij volgt zijn roeping, wijdt zich aan de kunst en vervreemdt noodzakelijkerwijze van het alledaagse gezinsleven. Uit zijn postuum gepubliceerde dagboeken spreekt een vergelijkbare spanning tussen artistieke discipline en familiale betrokkenheid. Altijd zit hij in zijn studeerkamer; zijn vijf kinderen durven nauwelijks aan te kloppen. Als zijn oudste zoon door zelfdoding sterft, gaat hij niet naar de begrafenis. In de bundel verschijnen overigens juist milder getekende huisvaders, weliswaar enigszins afwezig, maar niet zonder warmte.<\/p>\n\n\n\n

Twee verhalen springen eruit. In het titelverhaal Tonio Kr\u00f6ger<\/em> verbeeldt Mann de tragiek van de kunstenaar als buitenstaander. Na jaren in het buitenland keert Tonio terug naar het noorden en verblijft in een Deense badplaats. Daar woont hij toevallig het huwelijk bij van zijn voormalige schoolvriend Hans met Ingeborg, het meisje op wie hij ooit verliefd was. Vanuit de schaduw observeert hij het feest: hij verlangt naar de vanzelfsprekendheid en vitaliteit van het burgerlijke bestaan, maar weet dat hij er niet werkelijk deel van uitmaakt. Wanneer hij even later onopgemerkt weer vertrekt, blijft slechts de pijnlijke erkenning van zijn isolement over.<\/p>\n\n\n\n

\u2018Toen zochten zijn ogen nog eenmaal hen, Hans en Ingeborg, en hij ging weg, verliet de serre en het bal en liep naar zijn kamer. Hij verkeerde in de roes van een feest waaraan hij niet had deelgenomen, en hij was moe van jaloezie. \u2026 Hij ging in bed liggen en fluisterde twee namen in het kussen, twee paar reine, Noordse klanken die voor hem de eigenlijke en oorspronkelijke vorm van lief en leed, geluk, leven, het simpele en innige gevoel, zijn thuis betekenden.\u2019<\/em><\/p>\n\n\n\n

Het verhaal krijgt extra diepte tegen de achtergrond van Manns biografie. Algemeen wordt aangenomen dat hij naast zijn huwelijk ook homo-erotische verlangens kende, die hij in zijn werk vaak verhuld thematiseerde. Daarmee krijgt Tonio\u2019s dubbelzinnige verlangen \u2013 zowel sociaal als erotisch \u2013 een bredere betekenislaag: niet alleen de kunstenaar, maar ook de mens Mann stond op afstand van de normatieve burgerlijke orde.<\/p>\n\n\n\n

In het slotverhaal Mario en de magi\u00ebr<\/em> verblijft een gezin in een Italiaanse badplaats, waar zij een voorstelling bijwonen van de hypnotiseur Cipolla. Deze mismaakte en autoritaire figuur onderwerpt zijn publiek aan zijn wil en ontneemt hun geleidelijk elke autonomie. Wanneer de jonge ober Mario zich uiteindelijk tegen hem verzet, krijgt het verhaal een dramatische ontlading. Mann schetst hier niet alleen een psychologisch machtsspel, maar ook een transparante metafoor voor de opkomende fascistische regimes in Itali\u00eb en Duitsland rond 1930. De massale manipulatie die hij toont, heeft ook vandaag nog een ongemakkelijke actualiteit.<\/p>\n\n\n\n

De verhalen dateren uit het begin van de twintigste eeuw. Ze zijn minder direct en compact dan hedendaagse fictie en ontberen de plotgedreven spanningsopbouw die moderne lezers bij korte verhalen gewend zijn. Bovendien hanteert Mann soms stereotiepe karakteriseringen, met name van vrouwen en etnische minderheden. Toch blijft de bundel de moeite waard.<\/p>\n\n\n\n

Thomas Mann staat hernieuwd in de belangstelling. In 2024 was het honderd jaar geleden dat De toverberg<\/em> verscheen en kwam een nieuwe Nederlandse vertaling uit. Ook Achtung, Europa!<\/em> \u2014 Manns essays tegen het fascisme \u2014 werd recent heruitgegeven. De actualiteitswaarde van zijn politieke denken is evident, los daarvan overtuigt vooral zijn literaire vakmanschap: de precieze psychologische observaties, de atmosferische beschrijvingen en de gedragen cadans van zijn zinnen.<\/p>\n\n\n\n

Volgens de achterflap noemde Mann Tonio Kr\u00f6ger<\/em> zijn \u2018mein Eigenstes\u2019. Als dat zo is, vormt deze bundel een geschikt vertrekpunt om zijn werk te verkennen: hier toont zich de schrijver in zijn meest persoonlijke thematiek \u2014 het spanningsveld tussen kunst en leven, betrokkenheid en distantie.<\/p>\n\n\n\n