Recensie van de verhalenbundel ‘Deining’ van Cynan Jones
Uitgebeend proza over mannen in nood
Door Michiel van den Berg
In Deining maakt Cynan Jones ons deelgenoot van het leven van mannen die hun grip op het leven verliezen. Hun innerlijk kolkt van de emoties; de natuur om hen heen is al even turbulent. Deining is de vijfde verhalenbundel van de uit Wales afkomstige schrijver Jones. Hij schreef ook vier romans. Zijn werk ontving diverse internationale prijzen.
Jones is een aanhanger van less is more. Hij dikt zijn teksten tot het uiterste in om de zeggingskracht te vergroten. Op YouTube toont hij aan de hand van een tekstfragment hoe hij dit doet. Opvallend zijn de vele witregels, waar een doorlopende tekst of een nieuwe regel gangbaar zijn. Het effect is dat elke zin de volledige aandacht opeist en het lezen als vanzelf vertraagt. Een stapje richting poëzie, zou je kunnen zeggen, in de beste passages neigend naar mythologie.
In het titelverhaal dreigt een elektriciteitsleiding om te waaien op een blokhut.
De lucht was net de zee. De storm leefde. Van de veranda af stappen was als uit een boot stappen, in het diepe kolkende water.
Als de stroom in de grond zit. Als de kracht in de natte grond zit.
Het vee, dat in brand vloog. Zijn nietige kind in zijn armen.
Het poëtisch gehalte laat onverlet dat de verhalen plotgedreven zijn. Aan de lezer om te ontdekken hoe het zit. Wie is deze man, wat is er aan de hand, wat drijft hem, hoe zal het aflopen? Door goed getimed informatiebrokjes te geven houdt Jones de spanning erin.
De hoofdpersonages in de zes verhalen worstelen met het bestaan. Het zijn mannen die pesten en gepest worden, kampen met verslaving, niet meekomen in de prestatiemaatschappij, onzeker zijn over hun rol als echtgenoot en vader. Via de innerlijke dialoog toont Jones wat in deze mannen omgaat en laat hij zien dat daderschap en slachtofferschap vaak hand in hand gaan.
Tegenover de vaak warrige gedachten van de hoofdpersonages staat de heldere stijl waarin het is opgetekend. Bovendien beschrijft Jones veel concrete handelingen – het opblazen van een rubberboot, het omzagen van een boom, het sorteren van boodschappen, een (huiveringwekkende) keizersnee bij een koe.
Jones is geboren in het graafschap Ceredigion in het westen van Wales en woont daar nog steeds. Om hem heen de zee, rivieren, bergen, boerderijen en naaldbossen. Zijn verhalen zijn ermee doordrenkt en veranderd van een neutrale omgeving naar een macht die de mens vijandig gezind is.
In het openingsverhaal Slechtvalk beklimt een stroper ’s nachts een klif aan zee.
De littekens en krullen in de rots leken te bewegen in het lamplicht. Vingergrepen die wegstoven als hij zijn hand uitstak om ze te vinden.
Kille flanken van gladdere rots zonder enige houvast.
Splinters schalie die verbrokkelden onder zijn aanraking.
Gezien de invloed van Wales op zijn proza, had het me niet verwonderd als Jones in het Welsh schreef. Zijn werk verschijnt in het Engels. De vertaling door Manon Smits leest soepel en helder. In het verhaal Voorraad schiet het perspectief een aantal malen vreemd van de hij-vorm naar de ik-vorm. Onduidelijk is of dit met opzet door de schrijver is gedaan.
Dit was mijn eerste kennismaking met Cynan Jones. De uitgebeende stijl en de thematiek van mens en natuur smaken naar meer.
Auteur: Cynan Jones
Titel: Deining
Uitgeverij: Koppernik
Vertaling: uit het Engels door Manon Smits
1e druk: 2025
Uitvoering: paperback
ISBN: 978 90 835 7243 7
Aantal pagina’s: 192
Laat een reactie achter